User Profile

Det er ikkje så mykje å seie her anna enn at boka er solid avgrensa, godt dokumentert, og gir eit presist innblikk i Iran gjennom 1900- og 2000-talet. Forfattaren viser korleis Iran heile vegen har vorte hersa med og kontrollert av ulike stormakter, og gjennom deira handlangarar i den iranske eliten. Folkestyret og sjølvstyret har vore skadelidande kvar gong, ikkje minst i kuppet mot den folkevalte nasjonalisten Mohammed Mossadeq i 1953, støtta av britisk og amerikansk etterretning.

Perioden frå 1953 til 1979 er dessutan også interessant, og viser kor hovudlaus strategien om å kjempe for ei tilbakevending til det blodtørstige Pahlavi-kongedynastiet er. Iran var eit helvete for både minoritetar og opposisjon under sja-styret. Det er ikkje slik at diktaturet vart innført først i 1979.

Perioden med prestestyret er også godt dekka. Både prestestyret sin sementering av makta gjennom 1980-talet, kor dei knuste det som var av opposisjon til venstre, men også den håplause kampen mot Saddam Husseins Irak, som var støtta av nærmast heile regionen + USA. Perioden med reformvennleg leiing i landet frå 1997 til 2005 er også interessant, og viser at ein truleg hadde eit rom for å gjera Iran til ein meir "normal" aktør i det internasjonale systemet. Den sjansen greip ein ikkje.

Boka her vil eg verkeleg tilråde folk som skulle ønske dei visste meir om Iran no som Epstein-regimet sine rakettar regnar over dei. Eg kan garantere at du vil bli klokare.

Vi var fleire som lét oss imponere av Terje Tvedt da han i 2017 utgav "Det internasjonale gjennombruddet" (heretter "DIG"). Tvedt eit Noreg som hadde blitt grunnleggjande endra sidan 1960-talet, både som følgje av stor ikkje-vestleg innvandring, men også gjennom framveksta av "Det humanitærpolitiske kompleks" - eit samrøre av elitar i Utanriksdepartementet, bistandsverket og liknande, som nærmast hadde erstatta den norske nasjonsbyggingstanken med multikulturalisme.

Tvedt hadde nok rett i mykje. Det er ikkje vanskeleg å finne gode døme på elendige bistandsprosjekt, sløsing med pengar, og opebert uheldig samrøre mellom ulike aktørar i "komplekset". Heile førestillinga om "fredsnasjonen Noreg" har dessutan blitt flauare og flauare med åra. Epstein-skandalen kan dessutan synest å stadfeste mange av skuldingane Tvedt kom med i DIG.

Når "alle" er einige om at ei bok er så genial, må ein vera på vakt. Eg har derfor prøvd å lese "motboka" som Jostein Gripsrud, professor i medievitskap, skreiv i 2018. Etter å ha lese ho kjenner eg nærmast at eg skjemmast over kor ukritisk eg openbert las Tvedt tilbake i 2017. Mykje av det Tvedt skriv om "inntoget" av multikulturalismen i Stortingsmeldingane i etterkrigstida er rett og slett uærleg gjengjeve når ein ikkje berre "cherry picker" setningar som stadfestar påstanden sin. Det er også openbert at Tvedt har redigert bort store delar av det offentlege Noreg sitt "gode" syn på verda utanfor Noreg i tida før 1963 (som altså er startpunktet Tvedt har sete for "Det internasjonale gjennombrotet"). Det same gjeld menneskerettane, som har hatt ein sentral plass i det norske ordskiftet mykje lenger tilbake enn det Tvedt hevdar.

Tvedt sitt poeng om at "multikulturalismen" liksom har lagt lokk over innvandringsdebatten, er også vanskeleg å bevise. Tvert imot finn ein fleire døme på seriøse diskusjonar om innvandringspolitikk både tidleg på 1970-talet, og seint på 1980-talet. Det er riktig at mellom anna Framstegspartiet i periodar vart brunbeisa, men noko av grunnen ligg i at partiet ganske opent pleide kontaktar nettopp til nyfascistiske miljø

Alt i alt synst eg Gripsrud har skrive eit viktig korrektiv til ei bok som har fått alt for lite kritisk søkelys mot seg. Innvendinga mi handlar om at også Gripsrud sjølv nokre gonger blir litt omtrentleg i kritikken sin, og nokre gonger kanskje gjer same feil som Tvedt sjølv, nemleg å nærmast idiotforklare den ein polemiserer imot.